Στο όριο της κατοικίας τα άτομα με αναπηρία

Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην Ε.Ε. – Ενοίκιο, στεγαστικά, λογαριασμοί και ενεργειακό κόστος πιέζουν τα νοικοκυριά

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα αποκτά ακόμη πιο σκληρές διαστάσεις για τα άτομα με αναπηρία, καθώς το κόστος κατοικίας, οι λογαριασμοί και οι αυξημένες ανάγκες καθημερινής διαβίωσης δημιουργούν ένα ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό φορτίο. Τα στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται στις χειρότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους βασικούς δείκτες στεγαστικής πίεσης για τα άτομα με αναπηρία.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι το κόστος στέγασης. Ένα σημαντικό τμήμα των ατόμων με αναπηρία δαπανά δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματός του για την κατοικία, με την Ελλάδα να εμφανίζει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. Η κατάσταση έγινε ακόμη δυσκολότερη μετά το 2021, όταν η ενεργειακή κρίση και οι αυξήσεις στο κόστος διαβίωσης περιόρισαν ακόμη περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Οι συνέπειες αποτυπώνονται πλέον και στις πληρωμές. Περίπου ένας στους δύο πολίτες με αναπηρία δυσκολεύεται να εξοφλήσει έγκαιρα το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού του, ενώ περίπου τέσσερις στους δέκα εμφανίζουν καθυστερήσεις στην πληρωμή λογαριασμών. Πρόκειται για μια εικόνα που δείχνει ότι η στεγαστική πίεση δεν αφορά μόνο την πρόσβαση σε μια κατοικία, αλλά και τη δυνατότητα διατήρησής της.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο εξαιτίας του πρόσθετου κόστους που μπορεί να συνεπάγεται η αναπηρία. Μετακινήσεις, εξοπλισμός, φροντίδα, ειδικές παρεμβάσεις και προσαρμογές του σπιτιού μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις μηνιαίες ανάγκες ενός νοικοκυριού. Έτσι, ένα εισόδημα που μπορεί να επαρκεί οριακά για ένα νοικοκυριό χωρίς πρόσθετες ανάγκες, δεν αρκεί απαραίτητα για ένα άτομο με αναπηρία.

Στην εξίσωση προστίθεται και η ενεργειακή φτώχεια. Η θέρμανση και η ψύξη δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη έξοδο, καθώς για ορισμένα άτομα με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις οι ανάγκες ενεργειακής κατανάλωσης μπορεί να είναι αυξημένες. Την ίδια στιγμή, μεγάλο μέρος του στεγαστικού αποθέματος παραμένει παλιό και ενεργειακά ανεπαρκές.

Υπάρχει όμως και μια παράμετρος που συχνά περνά σε δεύτερο πλάνο: η προσβασιμότητα. Δεν αρκεί ένα σπίτι να είναι διαθέσιμο και οικονομικά προσιτό. Πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια και αυτονομία από τον άνθρωπο που θα κατοικήσει σε αυτό. Η έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών περιορίζει ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες επιλογές.

Τα στοιχεία δείχνουν έτσι ότι η στεγαστική κρίση δεν πλήττει όλους με τον ίδιο τρόπο. Για τα άτομα με αναπηρία, το κόστος της κατοικίας συνδυάζεται με πρόσθετες ανάγκες, ενεργειακές δαπάνες και προβλήματα προσβασιμότητας, μετατρέποντας τη στέγη από βασικό αγαθό σε καθημερινή οικονομική δοκιμασία.

Αγγελική Βερόγκου