Η Ελλάδα επενδύει λιγότερο στην Παιδεία και αυτό έχει κόστος
Τα στοιχεία της Eurostat για τις δημόσιες δαπάνες στην εκπαίδευση έρχονται να επιβεβαιώσουν μια εικόνα που δεν είναι καινούργια: η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε έναν από τους σημαντικότερους τομείς για το μέλλον μιας χώρας.
Το 2023, οι δημόσιες δαπάνες για την Παιδεία στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν μόλις στο 3,3% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτανε το 4,7%. Η χώρα μας καταλάμβανε έτσι τη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, με μόνο τη Ρουμανία να βρίσκεται χαμηλότερα.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη οικονομικό δείκτη. Πίσω από τα ποσοστά βρίσκονται σχολεία, πανεπιστήμια, εκπαιδευτικοί, υποδομές και, κυρίως, παιδιά και νέοι που καλούνται να χτίσουν το μέλλον τους μέσα σε ένα σύστημα που συχνά προσπαθεί να λειτουργήσει με περιορισμένους πόρους.
Την ίδια ώρα, οικογένειες πληρώνουν όλο και περισσότερα για φροντιστήρια, ξένες γλώσσες, στέγαση και έξοδα σπουδών. Η συζήτηση για τη φοιτητική στέγη, άλλωστε, δείχνει με τον πιο καθαρό τρόπο ότι το κόστος της εκπαίδευσης δεν σταματά στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο. Μεγάλο μέρος του μεταφέρεται στις ίδιες τις οικογένειες.
Και το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Παιδεία. Η χαμηλή θέση της Ελλάδας σε κρίσιμους ευρωπαϊκούς δείκτες αποτελεί συχνά ένδειξη ενός ευρύτερου προβλήματος: ότι σε αρκετούς τομείς εξακολουθούμε να προσπαθούμε να καλύψουμε απόσταση από χώρες που εδώ και χρόνια επενδύουν περισσότερο σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, κοινωνικές υπηρεσίες και καινοτομία.
Η σύγκριση με χώρες όπως η Σουηδία είναι χαρακτηριστική. Εκεί οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση έφτασαν το 6,8% του ΑΕΠ, δηλαδή περισσότερο από το διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με την Ελλάδα. Δεν σημαίνει ασφαλώς ότι ένα μεγαλύτερο ποσοστό δαπανών λύνει από μόνο του όλα τα προβλήματα. Δείχνει όμως τις διαφορετικές προτεραιότητες που θέτει κάθε χώρα.
Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προόδου σε αρκετούς τομείς. Ωστόσο, τα στοιχεία υπενθυμίζουν ότι η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει υπαρκτή. Και όσο αυτή η απόσταση δεν περιορίζεται, τόσο υπάρχει ο κίνδυνος να ζητάμε από τις επόμενες γενιές να πετύχουν περισσότερα, προσφέροντάς τους λιγότερα.
Η Παιδεία δεν είναι μια δαπάνη που απλώς καταγράφεται στον κρατικό προϋπολογισμό. Είναι επένδυση. Και αν η Ελλάδα θέλει πραγματικά να κοιτάξει μπροστά, θα πρέπει κάποια στιγμή να πάψει να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις των ευρωπαϊκών συγκρίσεων και να αρχίσει να επενδύει περισσότερο σε εκείνα που καθορίζουν το αύριο: στη γνώση, στους νέους και στις δυνατότητές τους.
Αγγελική Βερόγκου
