ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ : Ψήφισμα σχετικά με την πρόωρη παύση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων της χώρας

 Σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 4936/2022, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από στερεά  ορυκτά καύσιμα  επιτρέπεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2028. Το ίδιο χρονοδιάγραμμα υιοθετείται και 

 στο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Κατά συνέπεια, κάθε

σχεδιασμός για οριστική παύση λειτουργίας λιγνιτικών μονάδων πριν από την ημερομηνία αυτή

(πρόωρη κατά 3,5 χρόνια παύση λειτουργίας του μη ρυπογόνου Α.Η.Σ. Μελίτης, πρόωρη κατά

2,5 χρόνια παύση λειτουργίας των μονάδων 3, 4 και 5 του Α.Η.Σ. Αγίου Δημητρίου), δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά του με τον ισχύοντα εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό. 

 Η πρόωρη απολιγνιτοποίηση εξελίχθηκε σε βίαιη, αφού η ΔΕΗ ΑΕ, ιδιωτική πλέον από τα 

 τέλη 2021, προχώρησε σε κλείσιμο πολλών λιγνιτικών μονάδων στους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς 

 στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη και συνεχίζει ακάθεκτη με το οριστικό κλείσιμο και της 

 νέας υπερσύγχρονης λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα V, με την ειλημμένη απόφαση μετατροπής της 

 σε μονάδα φυσικού αερίου. Η μονάδα «Πτολεμαΐδα V» αποτελεί τη νεότερη και πλέον σύγχρονη 

 λιγνιτική μονάδα της χώρας. Για την κατασκευή της που κόστισε 1,5 δισ. ευρώ, διατέθηκαν σημα- 2 

ντικοί δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της α-ξιοποίησης του εγχώριου ενεργειακού πόρου του λιγνίτη. Είναι προφανής η τεράστια σημασία της για τη χώρα γιατί αυτή πρέπει να λειτουργήσει μέχρι το 2049 ως μονάδα βάσης. Η πρόωρη παύση της λειτουργίας της, μετά από ελάχιστο χρόνο πλήρους λειτουργίας και η μετατροπή της σε μονά-δα φυσικού αερίου που θα στηρίζει την τροφοδοσία της σε ιδιωτικές εταιρίες που θα μεταφέρουν εισαγόμενο φυσικό αέριο, δεν συνιστά ορθολογική αξιοποίηση μιας τόσο σημαντικής και ακριβής επένδυσης. Ο σχεδιασμός αυτός είναι επικίνδυνος για την ασφάλεια της ηλεκτρικής τροφοδοσίας της χώρας και καταστροφικός για τις περιοχές που βιώνουν το αδιέξοδο της βίαιης απολιγνιτοποίη-σης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην αυλή λιγνίτη της μονάδας του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, ο οποίος έκλεισε την Παρασκευή 15-5-2026, έχει ήδη δρομολογηθεί η κατασκευή γιγάντιου data center, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η επαναλειτουργία της μονάδας με λιγνίτη στο μέλλον, εάν προκύψει ανάγκη. 

Η ΔΕΗ ΑΕ με τη νέα ιδιωτική μετοχική πλειοψηφία (66%) προχώρησε στην παύση των λιγνιτικών ΑΗΣ και από τον Ιούλιο του 2022 η περιοχή των ορυχείων Πτολεμαΐδας-Αμυνταίου (ΛΚΔΜ) δεκά-δων χιλιάδων στρεμμάτων εύφορης γεωργικής γης, χαρακτηρίστηκε ως τόπος εγκατάστασης Φ/Β πάρκων. Παράλληλα, ενώ κλείνουν ασυλλόγιστα οι υπερσύγχρονες, μη ρυπογόνες, ατμοηλεκτρι-κές μονάδες, η εξόρυξη του λιγνίτη συνεχίζεται από τα ιδιωτικά ορυχεία και εξάγεται στη Βόρεια Μακεδονία. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της Φλώρινας. Έκλεισε ο δημόσιος, μη ρυπογόνος, ατμοηλεκτρικός σταθμός της Μελίτης και ο λιγνίτης από το γειτονικό ιδιωτικό λιγνιτωρυχείο της Αχλάδας, που μέχρι πρότινος τον τροφοδοτούσε, εξάγεται καθημερινά με εκατοντάδες φορτηγά στη Βόρεια Μακεδονία προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σε απαρχαιωμένη και ρυπογόνο μονάδα που βρίσκεται πάνω στα σύνορα με την χώρα μας. Εξάγουμε δηλαδή λιγνίτη και σε «αντάλλαγμα» δε-χόμαστε τους ρύπους από την καύση του! Πέραν αυτού, πρέπει να τονιστεί ότι στις θερμοηλεκτρι-κές μονάδες που κλείνουν βιαία, βασίζεται η λειτουργία των τηλεθερμάνσεων των γύρω πόλεων. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης επιβάρυναν οικονομικά τους δήμους της περιοχής με τα υπέρογκα κόστη ενέργειας, αλλά και την ευθύνη στα ζητήματα της τηλεθέρμανσης την επωμίζονται οι Δήμοι και την ακριβοπληρώνουν οι πολίτες. 

Η Δυτική Μακεδονία έχει συμβάλει καθοριστικά στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας επί δεκαετίες, καταβάλλοντας σημαντικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος. Παρά τις εξαγγελίες για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση, η περιοχή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλή ανεργία, περιορισμένες επενδύσεις, χαμηλή απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων και καθυστερήσεις στην υλοποίηση των αναγκαίων έργων υποδομής και παραγωγικής ανασυγκρότησης. 

Η πρόωρη απόσυρση των δημόσιων λιγνιτικών μονάδων επηρεάζει άμεσα: 

1. Την ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της χώρας. 

2. Τη συγκράτηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. 

3. Τη λειτουργία των συστημάτων τηλεθέρμανσης στην Κοζάνη, την Πτολεμαΐδα και το Αμύνταιο. 

4. Την απασχόληση χιλιάδων εργαζομένων και κυρίως, επαγγελματιών που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη λιγνιτική δραστηριότητα. 

Η Δυτική Μακεδονία ζει στον αστερισμό της άδικης και βίαιης μετάβασής της. Η περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας αποτελεί παράδειγμα καταστροφικής πολιτικής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο στα ζητήματα απολιγνιτοποίησης που οδηγεί την περιοχή σε φτώχεια και εγκατάλειψη. 3 

Η Π.Ο. Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ. θεωρεί ότι η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να είναι σταδιακή, τεχνικά τεκμηριωμένη και κοινωνικά δίκαιη. Η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας είναι ανα-γκαία, αλλά δεν μπορεί να γίνεται με τρόπο που υπονομεύει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και οδηγεί σε περαιτέρω οικονομική και κοινωνική αποδυνάμωση των λιγνιτικών περιοχών. 

Παράλληλα, η αποκατάσταση των ορυχείων, έστω και τώρα στο τέλος του κύκλου ζωής αυ-τής της δραστηριότητας και η παραγωγική επανένταξη των εκτάσεων στην τοπική οικονομία και κοινωνία αποτελούν θεσμική υποχρέωση και βασική προϋπόθεση για μια ουσιαστική, βιώσιμη και δίκαιη μετάβαση. 

Η Π.Ο. Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ. καλεί την Κυβέρνηση και όλους τους αρμόδιους φορείς: 

• να επανεξετάσουν άμεσα τον σχεδιασμό πρόωρης παύσης των λιγνιτικών μονάδων, 
• να παρατείνουν την απολιγνιτοποίηση με τη σταδιακή απόσυρση των συμβατών περιβαλλοντικά λιγνιτικών μονάδων σε βάθος 25ετίας, όπως άλλες Ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Πολωνία, Γερμανία), 
• να λάβουν όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για την αξιοποίηση του εγχώριου λιγνίτη από τους δημό-σιους Ατμοηλεκτρικούς Σταθμούς (μη μετατροπή μονάδας Πτολεμαΐδας V σε μονάδα φυσικού αερί-ου, επαναλειτουργία μη ρυπογόνων μονάδων, όπως αυτής του ΑΗΣ Μελίτης), 
• να μεριμνήσουν για την ομαλή λειτουργία των τηλεθερμάνσεων με την επανεκκίνηση των μονά-δων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου μέχρι την εξεύρεση εναλλακτικών βιώσιμων λύσεων, 
• να προχωρήσουν στην ουσιαστική αποκατάσταση των ορυχείων και στην απόδοση κυρίως των αδιατάρακτων εκτάσεων σε παραγωγικές χρήσεις και 
• να επιταχύνουν την υλοποίηση συγκεκριμένων αναπτυξιακών παρεμβάσεων που θα δημιουργή-σουν σταθερές θέσεις εργασίας στη Δυτική Μακεδονία, • Να διασφαλιστούν όλες οι θέσεις εργασίας μόνιμου και έκτακτου προσωπικού στη ΔΕΗ ΑΕ. 
• • Να καταργηθούν όλοι οι νόμοι που έχουν μετατρέψει την Ενέργεια σε πανάκριβο χρηματιστηρια-κό εμπόρευμα για να έχει ο λαός πρόσβαση σε φθηνή Ενέργεια. 
• • Να υπογραφούν Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας για όλο το προσωπικό με αυξήσεις στους μι-σθούς. 
• • Μέτρα υγείας και ασφάλειας στους χώρους δουλειάς για να μη μετρήσουμε νέα θύματα από ερ-γοδοτικά εγκλήματα. 

έτσι ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα, η οικονομικότητα, η ενεργειακή επάρκεια της χώρας, η σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος και η δίκαιη μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας στη μεταλιγνιτική εποχή.