Στροφή στην καινοτομία για τη Δυτική Μακεδονία: Ζώνη Καινοτομίας, Strategic Hub και επενδύσεις άνω των 60 εκατ. ευρώ για τη μεταλιγνιτική ανάπτυξη

Σε τροχιά ριζικού μετασχηματισμού εισέρχεται η Δυτική Μακεδονία, καθώς εγκρίθηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο η δημιουργία της Ζώνης Καινοτομίας Δυτικής Μακεδονίας (ΖΚΔΜ) και του Strategic Hub, ενός ολοκληρωμένου θεσμικού μηχανισμού που φιλοδοξεί να μετατρέψει την περιοχή σε κόμβο έρευνας, τεχνολογίας και νέας επιχειρηματικότητας.

Η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό πυλώνα της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, σηματοδοτώντας την οργανωμένη έξοδο από το λιγνιτικό μοντέλο και τη μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα, βασισμένο στη γνώση, την καινοτομία, την καθαρή ενέργεια, την αγροδιατροφή και τις ψηφιακές τεχνολογίες.

Νέο μοντέλο διακυβέρνησης και ανάπτυξης

Καρδιά του εγχειρήματος αποτελεί το Strategic Hub Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο θεσμοθετείται ως το κεντρικό όργανο στρατηγικού σχεδιασμού, συντονισμού και διασύνδεσης όλων των δράσεων και δομών καινοτομίας στην Περιφέρεια.

Ο ρόλος της υλοποίησης ανατίθεται στο Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο διαθέτει ήδη τεχνογνωσία και εμπειρία σε έργα καινοτομίας, εξασφαλίζοντας ταχύτητα, ευελιξία και περιορισμό της γραφειοκρατίας. Παράλληλα, συγκροτείται Συμβούλιο Συντονισμού Strategic Hub, με συμμετοχή όλων των κρίσιμων φορέων, και ειδική Διεύθυνση για τη λειτουργική υποστήριξη του εγχειρήματος.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου οικοσυστήματος, όπου η πανεπιστημιακή γνώση, η έρευνα, η επιχειρηματικότητα και η κοινωνική οικονομία θα συνδέονται λειτουργικά, μετατρέποντας την επιστημονική παραγωγή σε επενδυτική και αναπτυξιακή αξία.

Ζώνη Καινοτομίας: Έξι Living Labs και τρεις βασικοί κόμβοι

Η Ζώνη Καινοτομίας Δυτικής Μακεδονίας θα λειτουργήσει ως θεσμοθετημένη χωρική ενότητα, μέσα στην οποία θα αναπτυχθούν Θύλακες Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων και Living Labs, με γεωγραφική κατανομή που αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής.

Οι βασικοί πυλώνες της Ζώνης περιλαμβάνουν:

• Τεχνολογικό Πάρκο Κοζάνης, το οποίο θα λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος επιχειρηματικότητας, έρευνας και διεθνούς δικτύωσης.

• Κόμβος Υδρογόνου στην Πτολεμαΐδα, σε συνεργασία με το ΕΚΕΤΑ, ενισχύοντας τη θέση της περιοχής στον τομέα της πράσινης ενέργειας.

• Έξι Living Labs, αφιερωμένα σε κρίσιμους τομείς: καθαρή τεχνολογία, αγροδιατροφή και οίνος, οικονομία λιμνών, ορεινή ανάπτυξη, ανθεκτικότητα και έξυπνη διαβίωση.

Τα εργαστήρια αυτά θα λειτουργήσουν ως «ζωντανά οικοσυστήματα καινοτομίας», συνδέοντας επιχειρήσεις, ερευνητές, φοιτητές και επενδυτές, προσφέροντας χώρο δοκιμών, πιλοτικών εφαρμογών και ανάπτυξης νέων προϊόντων.

Επενδύσεις άνω των 60 εκατ. ευρώ – Έναρξη εντός του 2026

Το έργο εντάσσεται στο Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, με αρχική χρηματοδότηση 8,5 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία και λειτουργία των Living Labs. Παράλληλα, δρομολογούνται συμπληρωματικές επενδύσεις που ξεπερνούν συνολικά τα 60 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων:

• 11 εκατ. ευρώ για την Α’ φάση του Τεχνολογικού Πάρκου Κοζάνης,

• 27 εκατ. ευρώ για τη Β’ φάση του Πάρκου,

• 19 εκατ. ευρώ για τον κόμβο υδρογόνου.

Η λειτουργία των πρώτων δύο Living Labs αναμένεται εντός του 2026, αξιοποιώντας υπάρχουσες υποδομές του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, γεγονός που επιταχύνει την υλοποίηση και περιορίζει τα κόστη.

Τέσσερις πυλώνες ανάπτυξης: Καινοτομία, επιχειρηματικότητα, εργασία, κοινωνία

Το νέο μοντέλο οργανώνεται γύρω από τέσσερις αλληλένδετους πυλώνες:

1. Καινοτομία και Έρευνα, μέσω της Ζώνης Καινοτομίας και των Living Labs.

2. Επιχειρηματικότητα, με θερμοκοιτίδες, δομές στήριξης startups και ενίσχυση της μικρής επιχειρηματικότητας.

3. Απασχόληση και δεξιότητες, με προγράμματα κατάρτισης σε τομείς αιχμής όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ενέργεια και οι ψηφιακές τεχνολογίες.

4. Κοινωνική Οικονομία, ενισχύοντας τη συνοχή, την κοινωνική καινοτομία και τις τοπικές κοινότητες.

Από τον λιγνίτη στη γνώση: Η μεγάλη μετάβαση

Η ίδρυση της Ζώνης Καινοτομίας δεν αποτελεί μεμονωμένη δράση, αλλά στρατηγική επιλογή ανασυγκρότησης της περιφερειακής οικονομίας. Μετά από δεκαετίες εξάρτησης από τον λιγνίτη, η Δυτική Μακεδονία επιχειρεί να οικοδομήσει μια νέα ταυτότητα, βασισμένη στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την εξωστρέφεια.