Οριζόντια ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης: Μόνιμη θεσμική θωράκιση για τις λιγνιτικές περιοχές
Μια νέα θεσμική παρέμβαση που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το μέλλον των λιγνιτικών περιοχών παρουσίασε στη Βουλή ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ανάπτυξης για την προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές τραπεζικές πρακτικές.
Πρόκειται για την Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης, μια διάταξη με την οποία οι ανάγκες των περιοχών που βρίσκονται σε διαδικασία απολιγνιτοποίησης θα λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη κατά τον σχεδιασμό κάθε νόμου, προγράμματος και χρηματοδοτικού εργαλείου της Πολιτείας. Η συγκεκριμένη ρύθμιση έρχεται να αποκτήσει μόνιμο θεσμικό χαρακτήρα, ώστε η Δίκαιη Μετάβαση να μην περιορίζεται σε αποσπασματικές πρωτοβουλίες, αλλά να αποτελεί βασική παράμετρο της δημόσιας πολιτικής.
Ο κ. Χατζηδάκης επισήμανε ότι η ρύθμιση αποτελεί απάντηση σε ένα διαχρονικό αίτημα των βουλευτών των λιγνιτικών περιοχών, της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων, οι οποίοι ζητούσαν ένα σταθερό πλαίσιο που θα διασφαλίζει ότι οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από την απολιγνιτοποίηση δεν θα μένουν εκτός των κυβερνητικών σχεδιασμών.
Υπενθύμισε ακόμη ότι για τη Δυτική Μακεδονία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ), συνολικού προϋπολογισμού 3,7 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικά έργα υποδομών, ενισχύσεις επιχειρήσεων, ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία, παρεμβάσεις για την απασχόληση, καθώς και ειδικές προβλέψεις στον Αναπτυξιακό Νόμο και στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης.
Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά σε έργα και παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ήδη υλοποιηθεί, όπως η ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου Ε65, η στήριξη της τηλεθέρμανσης, η ανάπτυξη της Πανεπιστημιούπολης, οι νέες φοιτητικές εστίες, οι αναβαθμίσεις των νοσοκομείων της περιοχής, αλλά και νέες πρωτοβουλίες που προωθούνται. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η οικονομική ενίσχυση ύψους 17 εκατ. ευρώ για τον κλάδο της γούνας, η απορρόφηση εργαζομένων από τις λιγνιτικές δραστηριότητες σε νέα ενεργειακά έργα της ΔΕΗ, η ολοκλήρωση της νέας πτέρυγας του Νοσοκομείου Κοζάνης, η δημιουργία κόμβου καινοτομίας υδρογόνου στην Πτολεμαΐδα, η αναβάθμιση της Σχολής Αστυφυλάκων Καστοριάς, καθώς και η προώθηση σημαντικών οδικών και επενδυτικών έργων.
Κωνσταντινίδης: «Η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης γίνεται πλέον μόνιμο εργαλείο ανάπτυξης»
Ιδιαίτερα ικανοποιημένος από τη θεσμοθέτηση της Οριζόντιας Ρήτρας εμφανίστηκε ο βουλευτής Κοζάνης της Νέας Δημοκρατίας Στάθης Κωνσταντινίδης, ο οποίος είχε αναδείξει συστηματικά το συγκεκριμένο ζήτημα τα προηγούμενα χρόνια.
Όπως τόνισε, η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης αποτέλεσε μια σημαντική διεκδίκηση που ήδη απέδωσε απτά αποτελέσματα για την περιοχή, καθώς μέσα από την εφαρμογή της υιοθετήθηκαν σειρά στοχευμένων πολιτικών υπέρ της Π.Ε. Κοζάνης.
Μεταξύ αυτών ανέφερε την αναγνώριση της εντοπιότητας στους κατοίκους της περιοχής για τους διορισμούς μέσω ΑΣΕΠ με αυξημένη μοριοδότηση, την επέκταση του προγράμματος σχολικών γευμάτων σε όλους τους δήμους της Περιφερειακής Ενότητας, τη χορήγηση επιδόματος θέρμανσης και στους χρήστες της τηλεθέρμανσης, καθώς και την ειδική μεταχείριση της περιοχής στο πρώτο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Αυτονομώ».
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι όλα τα Κέντρα Υγείας της Π.Ε. Κοζάνης εντάχθηκαν στην Α’ κατηγορία κινήτρων για την προσέλκυση ιατρών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, ενώ η περιοχή συμπεριλήφθηκε στο καθεστώς Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης του νέου Αναπτυξιακού Νόμου.
Στις σημαντικές παρεμβάσεις συμπεριέλαβε ακόμη τη χορήγηση επιδόματος απομακρυσμένων και παραμεθόριων περιοχών σε περίπου 6.000 διοικητικούς υπαλλήλους που υπηρετούν στην Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα, τις αυξημένες ενισχύσεις μέσω του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τα ειδικά προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ για τις περιοχές απολιγνιτοποίησης.
Ο κ. Κωνσταντινίδης υπογράμμισε ότι με τη νομοθέτηση της Οριζόντιας Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης τα παραπάνω μέτρα αποκτούν συνέχεια και μπορούν να διευρυνθούν, μέχρι να αποκατασταθεί το αναπτυξιακό έλλειμμα που δημιούργησε η συρρίκνωση της λιγνιτικής δραστηριότητας, επισημαίνοντας ότι η προσπάθεια για τη Δίκαιη Μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας παραμένει διαρκής.
Βέττα: «Δεν αρκούν οι εξαγγελίες – Η κοινωνία ζητά ουσιαστικά αποτελέσματα»
Από την πλευρά της, η βουλευτής Κοζάνης του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Καλλιόπη Βέττα άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η θεσμοθέτηση της Ρήτρας δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει τις μεγάλες απώλειες που έχει υποστεί η περιοχή από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση.
Η κ. Βέττα επισήμανε ότι η Δυτική Μακεδονία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλή ανεργία, πληθυσμιακή συρρίκνωση, κλείσιμο επιχειρήσεων και περιορισμένες επενδύσεις, σημειώνοντας ότι οι πολίτες περιμένουν συγκεκριμένα έργα, νέες θέσεις εργασίας και πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση και όχι μόνο εξαγγελίες ή θεσμικές διακηρύξεις.
Όπως ανέφερε, η επιτυχία της Δίκαιης Μετάβασης θα κριθεί από την αποτελεσματικότητα των πολιτικών που θα εφαρμοστούν, την ταχύτητα απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων και τη δημιουργία ενός νέου βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου που θα συγκρατήσει τους νέους στον τόπο τους.
Η Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί πλέον ένα νέο θεσμικό εργαλείο που φιλοδοξεί να διασφαλίσει ότι οι περιοχές που επηρεάστηκαν από την απολιγνιτοποίηση θα βρίσκονται στο επίκεντρο του κρατικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η πραγματική της αξία θα κριθεί στην πράξη, από το κατά πόσο θα μεταφραστεί σε πρόσθετους πόρους, περισσότερες επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας και ουσιαστική αναπτυξιακή προοπτική για τη Δυτική Μακεδονία.
Το πολιτικό ενδιαφέρον παραμένει έντονο, καθώς κυβέρνηση και αντιπολίτευση συμφωνούν στην ανάγκη στήριξης της περιοχής, διαφωνούν όμως ως προς την αποτελεσματικότητα των μέχρι σήμερα παρεμβάσεων και τον ρυθμό με τον οποίο υλοποιείται η μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή.
Αγγελική Βερόγκου
